سیاسیبین المللی

منطقه پرواز ممنوع؛ امنیت اوکراین یا جنگی در حد جهانی

بررسی ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز اوکراین
مهدی فرزین مهر – توانا:رئیس‌جمهوری اوکراین بار دیگر از ناتو خواست یک منطقه پرواز ممنوع بر فراز آسمان کشورش ایجاد کند تا بدین ترتیب جلوی حملات هوایی روسیه به شهرهای اوکراین گرفته شود.وی در این درخواستِ چند باره خود تاکید کرد که ایجاد چنین منطقه ممنوعه‌ای نه تنها از اوکراین، بلکه از کشورهای عضو ناتو در برابر حملات هوایی روسیه محافظت می کند.این در حالی است که آمریکا و متحدانش در ناتو بارها از ابتدای عملیات ویژه نظامی روسیه در اوکراین با این طرح مخالفت کرده اند.استدلال ناتودر مخالفت با ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فرازشهرهای اوکراین این است که چنین اقدامی آنها را در خطر مواجهه مستقیم نظامی با روسیه‌ای قرار می‌دهد که مجهز به سلاح اتمی است و این تقابل می‌تواند جرقه‌ای باشد برای یک درگیری بسیار بزرگ‌تر و خطرناک‌تر و شاید پیش زمینه ی جنگ جهانی سوم باشد.
منطقه پرواز ممنوع را می توان اینگونه بیان کرد
موضوع به وضع حالت ممنوعیتی برای همه یا انواع خاصی از هواپیماها مربوط می‌شود تا نتوانند در یک حریم هوایی مشخص و تعیین شده، بر فراز یک کشور یا منطقه به پرواز درآیند.منطقه‌های پرواز ممنوع معمولا برای محدود کردن یک مناقشه و درگیری پایدار در سطح زمین و نیز محافظت از جان جمعیتي خاص، بویژه حفاظت از غیرنظامیان مورد استفاده قرار می‌گیرد.برای مثال ایالات متحده، فرانسه و بریتانیا طی سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۳ میلادی در پی آغاز جنگ خلیج فارس، مناطق ممنوعه پروازی را بر فراز عراق ایجاد کردند.
منطقه پرواز ممنوع در اوکراین چه نقشی خواهد داشت؟
ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع کامل توسط ناتو در اوکراین به این معنا است که قدرت برتر هوایی روسیه عملا دیگر نمی‌تواند علیه نیروها و شهرهای این کشور به کار گرفته شود.حال می توان گفت این مورد یک شمشیر دو لب است.
چرا که در این حالت اوکراین نیز دیگر نمی‌تواند جت‌های جنگنده و پهپادهای تهاجمی موثر خود را علیه روس‌ها به پرواز درآورد.اما شاید بتوان گفت در این مناطق کمک به غیرنظامیان با سهولت بهتری انجام شود.
علت عدم انجام این کار چیست؟
مقامات ناتو به صراحت می گویند برای اینکه یک منطقه پرواز ممنوع امن در اوکراین ایجاد شود، هواپیماهای جنگی کشورهای عضو باید آماده باشند تا هر پرنده متخلف روسی را سرنگون کند؛ در واقع در صورت وقوع چنین تقابلی آنها مستقیما درگیر جنگ می شوند.
منطقه پرواز ممنوعِ محدود به برخی مناطق چطور؟
گروهی از کارشناسان دفاعی و سیاست خارجی ایالات متحده هفته گذشته با انتشار نامه‌ای خواستار وضع یک «منطقه پرواز ممنوعِ محدود»از سوی ناتو بر فراز اوکراین شدند تا از این طریق بتوان با ایجاد دالان‌های بشردوستانه ضمن کمک به تخلیه غیرنظامیان، از جان آنها نیز در برابر بمباران‌های هوایی روسیه محافظت کرد.اما منتقدان همچنان بر این باورند که ایجاد چنین منطقه ممنوعه پروازی خطر درگیری با روسیه را محدود نمی کند، زیرا هواپیماهای ناتو باید کماکان مهیای سرنگونی هواپیماهای روسی باشند.
تاثیرگذاری منطقه پرواز ممنوع در اوکراین تا چه حد است؟
جنگ اوکراین تاکنون بر اساس شواهد موجود تا حد بسیار زیادی به قدرت‌ برتر هوایی از جانب یکی از دو طرف درگیر در مناقشه وابسته نبوده است.روسیه در تهاجم خود برای حمله به اهداف اوکراینی بیشتر به موشک های دوربرد و آتش توپخانه تکیه کرده است. اوکراینی‌ها نیز در هنگام تقابل با این حملات عمدتاً به آتش زمینی وابسته هستند..یک مقام آمریکایی که نامی از وی برده نشده تاکید می‌کند که یک منطقه پرواز ممنوع در داخل اوکراین هیچ تأثیری بر این مجموعه حملات نخواهد داشت و تمامی فعالیت‌های هوایی جاری را متوقف نمی‌کند.

* پژوهشگر دکتری فقه و مبانی حقوق و عضو مرکز وکلای قوه قضائیه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا